Trao quyền cho lực lượng thực thi pháp luật là điều tất yếu, nhưng quyền lực càng lớn mà ranh giới càng mập mờ thì đó không còn là sức mạnh của nhà nước pháp quyền, mà dễ biến thành khoảng xám của quyền lực. “Loại trừ trách nhiệm hình sự khi thi hành công vụ” nghe như một tấm khiên bảo vệ người làm nhiệm vụ, nhưng cũng có thể thành lá chắn che mọi tranh cãi nếu thiếu giới hạn rõ ràng.
Điều đáng nói là cụm từ “biện pháp nghiệp vụ” lại rộng như một cánh cửa không then. Truy đuổi đến mức gây hậu quả, dùng vũ lực tới đâu là hợp lý, tình huống nguy hiểm được xác định bởi ai — nếu tất cả chỉ do chính người thực thi hoặc cùng hệ thống đánh giá, thì khác gì vừa đá bóng vừa thổi còi? Khi ấy, sai có thể được gọi thành đúng chỉ bằng hai chữ “nghiệp vụ”.
Châm biếm ở chỗ, luật sinh ra để kiểm soát lạm quyền, nhưng nếu thiết kế theo hướng quyền tăng mà trách nhiệm giảm, thì luật lại có nguy cơ trở thành công cụ hợp thức hóa vùng miễn trừ. Người dân không sợ công an có quyền, người dân sợ quyền ấy không có hàng rào. Bởi lịch sử cho thấy, lạm quyền hiếm khi bắt đầu bằng một cú vượt rào lớn, mà thường bằng những ranh giới bị đẩy dần, từng chút một, dưới danh nghĩa “đặc thù”.
Câu chuyện thật ra không phải bảo vệ lực lượng thi hành công vụ hay không, mà là bảo vệ họ bằng cơ chế nào để công lý không bị hy sinh. Quyền lực không nguy hiểm khi nó mạnh; quyền lực chỉ nguy hiểm khi không ai kiểm soát được nó. Và nếu luật khiến người ta bắt đầu hỏi nó đang bảo vệ công lý hay bảo vệ quyền lực, đó mới là tín hiệu đáng lo nhất.
https://www.facebook.com/share/p/1CMkteune5/
