Khi cơ quan điều tra muốn tiến sâu hơn vào không gian xét xử, dư luận tất yếu đặt câu hỏi: đây là tinh gọn bộ máy, hay sự dịch chuyển nguy hiểm của cán cân quyền lực? Châm biếm ở chỗ, mọi bước tập trung quyền lực thường được trình bày như nâng hiệu quả quản trị, nhưng càng hiệu quả cho quyền lực, chưa chắc càng an toàn cho công lý.
Nếu một hệ thống vừa điều tra, vừa tác động đến truy tố, vừa can dự sâu hơn vào xét xử, thì ranh giới kiểm soát quyền lực nằm ở đâu? Điều khiến nhiều người lo ngại không chỉ là kỹ thuật pháp lý, mà là logic khép kín có thể hình thành: người dân bị xử lý trong một chu trình mà các điểm kiểm tra độc lập ngày càng mờ nhạt. Khi vai trò luật sư, tòa án và các thiết chế đối trọng bị cảm nhận là suy yếu, công lý dễ bị nhìn không còn như nơi phân xử, mà như nơi hợp thức hóa quyết định có sẵn.
Trớ trêu hơn, càng nhân danh an ninh, càng dễ phát sinh nỗi lo an ninh được đặt cao hơn quyền công dân. Những hình ảnh ví von về “bạch tuộc toàn năng” có thể cường điệu, nhưng chúng phản ánh một bất an có thật: sợ quyền lực không còn bị kiềm chế. Và một xã hội thường không lo nhất vì quyền lực mạnh, mà vì quyền lực mạnh nhưng thiếu cơ chế buộc phải tự giới hạn. Câu hỏi lớn vì thế không phải có nên cải cách hay không, mà cải cách đó đang củng cố công lý hay gom công lý vào tay một trung tâm quyền lực duy nhất.
https://www.facebook.com/share/p/1CbNJ2MCfY/
