Việc Cục Cảnh sát Giao thông – Bộ Công an đề xuất nâng mức xử phạt trực tiếp tại chỗ từ 500.000 đồng lên 7,5 triệu đồng, tức tăng gấp 15 lần đã và đang tạo ra một làn sóng tranh luận gay gắt trên mạng xã hội.
Theo dự thảo sửa đổi Nghị định 168 dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, ngoài quyền phạt tiền, lực lượng chức năng còn có quyền tịch thu tang vật, phương tiện trị giá không quá 15 triệu đồng ngay tại hiện trường.
Theo Bộ Công an lập luận rằng đây là bước đi nhằm “đồng bộ pháp luật” và tạo thuận tiện cho người dân, nhưng giới quan sát và dư luận xã hội lại nhìn thấy những rủi ro hiện hữu về một “hệ sinh thái” tiêu cực mới có thể nảy sinh ngay trên mặt đường.
Lý do tạo điều kiện cho người dân không phải đến kho bạc vốn được cho là nghe có vẻ nhân văn, nhưng lại tỏ ra mâu thuẫn với thực tế chuyển đổi số mà Chính phủ đang quyết liệt thực hiện trong suốt thời gian qua.
Theo đó, trong kỷ nguyên thanh toán không dùng tiền mặt và nộp phạt trực tuyến qua cổng dịch vụ công. Do đó, cho đến nay việc khuyến khích nộp tiền mặt trực tiếp cho cá nhân chiến sĩ CSGT đang làm nhiệm vụ dường như là một bước lùi về mặt quản trị.
Nó vô tình tạo ra một kẽ hở lớn, khuyến khích tâm lý “thỏa thuận” giữa người vi phạm và người thực thi pháp luật.
Với mức phạt lên đến hàng triệu đồng, ranh giới giữa việc nộp phạt vào ngân sách và việc “chia đôi, chia ba” để giải quyết nhanh gọn tại chỗ trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Điều này không chỉ làm xói mòn uy tín của lực lượng Công an, mà còn làm biến tướng mục đích giáo dục, răn đe của pháp luật thành một công cụ mang tính thương lượng cò kè về vật chất.
Nhìn rộng hơn, Nghị định 168 kể từ khi có hiệu lực vào đầu năm 2025 đã gây choáng váng cho cả xã hội, với các mức phạt “khủng”, có thể lên tới 80 đến 100 triệu đồng.
Trong bối cảnh thu nhập của đại bộ phận người dân còn thấp, việc đẩy mức phạt lên quá cao và trao quyền lớn cho CSGT là một quyết định thiếu tính nhân văn.
Công luận đặt câu hỏi rằng, liệu Bộ Công an có đang quá chú trọng vào việc dùng bàn tay sắt để quản lý trật tự thay vì xem xét các yếu tố gốc rễ về hạ tầng và ý thức xã hội để giảm thiểu.
Khi mức phạt vượt quá khả năng chi trả của người lao động bình thường, thì nó không còn mang tính răn đe mà trở thành một gánh nặng áp bức, dễ dẫn đến những hành vi hối lộ để thoát hiểm bằng mọi giá.
Theo giới quan sát, hơn một năm thực hiện Nghị định 168, dù đã tăng mức phạt lên kịch trần, nhưng vẫn với lý do “tình hình trật tự vẫn còn phức tạp” mà Bộ Công an đưa ra để tiếp tục sửa đổi nghị định dường như không thuyết phục.
Mà nó còn là một sự thừa nhận gián tiếp: Mức phạt cao không phải là “chìa khóa” cho vấn đề an toàn và giảm bớt tai nạn giao thông.
Ngược lại, việc trao thêm quyền phạt tại chỗ với số tiền lớn và quyền tịch thu tang vật 15 triệu đồng cho CSGT mà thiếu các cơ chế giám sát độc lập, sẽ chỉ làm tăng thêm sự bức xúc trong nhân dân.
Bản chất của một nền hành chính hiện đại là bắt buộc phải tách biệt giữa người ra quyết định xử phạt và người thu tiền. Việc gộp cả hai chức năng này vào tay lực lượng CSGT tại hiện trường là đi ngược lại nguyên tắc kiểm soát quyền lực.
Nếu đề xuất này được thông qua vào giữa năm 2026, xã hội cần một lời giải thích thỏa đáng hơn từ Bộ Công an về việc làm thế nào để ngăn chặn tình trạng “mãi lộ” được nâng cấp quy mô hơn theo tỷ lệ thuận với mức phạt.
Nếu không có những cơ chế kiểm soát quyền lực thực chất, thì sự tiện lợi mà Bộ Công an hứa hẹn có thể sẽ trở thành “cái giá đắt” mà nền tư pháp và túi tiền của người dân phải trả trên mỗi cây số đường đi trong kỷ nguyên mới.
Trà My – Thoibao.de
